Khai Phá Năng Lực Tiềm Ẩn - 2 ngày
làm chủ tư duy, hệ thống, mô hình kinh doanh
Giữ vé ngay
Nguyễn Ngọc Sơn
Tư duy

Quy tắc 6 chiếc lọ và 50/30/20: quản lý tài chính cá nhân

Có thời tôi mua xăng nợ từng chai. Không phải vì kiếm quá ít, mà vì không biết chia. Đây là hai cách chia tiền đơn giản nhất, và cách tôi áp vào đời thật.

Quy tắc 6 chiếc lọ và 50/30/20: quản lý tài chính cá nhân

Năm đầu bỏ biên chế đi bán bảo hiểm, có tháng tôi ra cây xăng mua nợ từng chai. Không phải vì tháng nào cũng không có tiền. Có tháng bán được, tiền về khá. Nhưng tiêu vài hôm là hết, rồi lại về đúng chỗ cũ.

Mãi sau tôi mới hiểu vấn đề không nằm ở chỗ kiếm được bao nhiêu. Nằm ở chỗ tiền về rồi đi đâu.

Người kiếm 15 triệu mà chia đúng thì sau 5 năm có tài sản. Người kiếm 50 triệu mà không chia thì sau 5 năm vẫn tay trắng. Tôi đã gặp cả hai kiểu, nhiều lần.

Vì sao phải chia tiền thành nhiều phần

Não người tiêu theo thứ nhìn thấy. Nhìn vào tài khoản thấy 20 triệu thì tiêu như người có 20 triệu, dù trong đó có tiền học của con và tiền nhà tháng sau.

Chia tiền ra nhiều chỗ là cách buộc mình nhìn thấy sự thật: tiền này đã có chủ, không phải tiền rảnh.

Hai cách chia phổ biến nhất là quy tắc 6 chiếc lọ và quy tắc 50/30/20. Cách nào cũng được, miễn là chia.

Quy tắc 6 chiếc lọ

Chia mỗi đồng thu nhập vào 6 phần, ngay khi tiền vừa về, trước khi tiêu bất cứ đồng nào:

Phần Tỷ lệ Dùng vào
Chi tiêu thiết yếu 55% Ăn, ở, đi lại, hóa đơn
Tiết kiệm dài hạn 10% Mục tiêu lớn: nhà, xe, vốn
Học tập 10% Sách, khóa học, người thầy
Hưởng thụ 10% Tiêu cho vui, không áy náy
Đầu tư tự do 10% Tiền sinh ra tiền
Cho đi 5% Giúp người, việc thiện

Hai phần người ta hay bỏ là học tập và hưởng thụ.

Bỏ phần học tập là bỏ thứ duy nhất làm tăng khả năng kiếm tiền của mình. Suốt 22 năm tôi luôn để riêng một khoản đi học, kể cả những năm khó khăn nhất. Tôi đã đi học Tony Robbins, Blair Singer, Brian Tracy, Adam Khoo. Số tiền bỏ ra lúc đó đều là số lớn với tôi, nhưng chưa lần nào tôi thấy tiếc.

Bỏ phần hưởng thụ thì kế hoạch sẽ vỡ. Người tiết kiệm quá căng, được vài tháng là bung ra tiêu một trận lớn hơn. Cho phép mình tiêu một khoản nhỏ mà không áy náy thì mới đi được đường dài.

Quy tắc 50/30/20

Đơn giản hơn, chia làm 3 phần:

50% cho thứ bắt buộc phải trả: ăn ở, đi lại, hóa đơn, nợ tối thiểu.

30% cho thứ muốn mà không bắt buộc: ăn ngoài, du lịch, quần áo, giải trí.

20% cho tương lai: tiết kiệm, đầu tư, trả nợ nhanh hơn mức tối thiểu.

Cách này hợp với người mới bắt đầu, hoặc người thấy 6 lọ quá rắc rối. Chia được 3 phần đã hơn hẳn không chia gì.

Chọn cách nào

Nếu thu nhập đều mỗi tháng và bạn muốn gọn, dùng 50/30/20.

Nếu thu nhập lên xuống theo tháng, hoặc bạn muốn vừa tích lũy vừa đầu tư vừa học, dùng 6 chiếc lọ.

Nếu tiền nhà đang ngốn quá nửa thu nhập, đừng ép mình vào đúng con số. Giữ nguyên tinh thần, đổi tỷ lệ cho hợp: chi tiêu 70%, tương lai 15%, học tập 10%, hưởng thụ 5%. Chia sai tỷ lệ vẫn tốt hơn không chia.

Cách làm thật, không chỉ trên giấy

Đây là chỗ đa số bỏ cuộc. Đọc thì hay, làm được một tháng rồi thôi.

Ba việc làm cho nó chạy:

Chia ngay ngày tiền về. Đừng đợi cuối tháng còn bao nhiêu mới tiết kiệm, vì không bao giờ còn. Tiền về là chuyển ngay phần tương lai sang một tài khoản khác.

Mỗi phần một tài khoản riêng. Ngân hàng nào cũng mở được vài tài khoản miễn phí. Nhìn thấy tách bạch thì mới tiêu đúng.

Đặt chuyển tiền tự động. Việc nào phụ thuộc ý chí thì sớm muộn cũng hỏng. Đặt lệnh tự động thì không cần ý chí nữa.

Điều quan trọng hơn cả chia tiền

Tôi phải nói thẳng chỗ này. Chia tiền giỏi đến mấy mà thu nhập quá thấp thì cũng chỉ chia được cái nghèo cho gọn gàng hơn.

Những năm đầu, tôi vừa chia tiền vừa lao vào tăng thu nhập. Phần 10% học tập chính là phần làm tăng thu nhập. Học bán hàng, học xây đội, học quản trị.

Nên hai việc phải đi cùng nhau: giữ được đồng tiền làm ra, và tăng khả năng làm ra tiền. Bỏ một trong hai đều không đi xa.

Câu hỏi thường gặp

Thu nhập 10 triệu có áp dụng được không? Được, và càng nên. Tỷ lệ có thể khác nhưng thói quen chia phải hình thành từ lúc còn ít. Người quen chia từ 10 triệu thì đến 100 triệu vẫn chia. Người không quen thì đến 100 triệu vẫn hết sạch.

Đang nợ thì chia thế nào? Trả nợ lãi cao đứng ngay sau chi tiêu thiết yếu, trước cả tiết kiệm. Nhưng vẫn giữ một khoản nhỏ cho học tập, vì đó là đường ra khỏi nợ.

Tháng nào cũng đúng tỷ lệ được không? Không. Có tháng con ốm, có tháng cưới xin. Cứ chia lại vào tháng sau. Điều quan trọng là không bỏ hẳn thói quen chia.

Nên gửi tiết kiệm hay đầu tư? Trước hết phải có khoản dự phòng bằng 3 đến 6 tháng chi tiêu, để chỗ rút ra được ngay. Có khoản đó rồi mới tính đến đầu tư. Tôi không tư vấn kênh đầu tư cụ thể, đó là việc của người có chuyên môn tài chính và tùy hoàn cảnh mỗi người.

Những bài học kinh doanh tôi đã phải trả giá

Gửi thẳng vào email của bạn hàng kỳ, hoàn toàn miễn phí.