Khách đi qua những bước nào trước khi mua? | Customer journey
Customer journey (hành trình khách hàng) là toàn bộ quá trình một người đi từ lúc chưa biết đến thương hiệu cho đến khi mua hàng, sử dụng và trở thành khách hàng trung thành. Hành trình này gồm mọi...

Customer journey (hành trình khách hàng) là toàn bộ quá trình một người đi từ lúc chưa biết đến thương hiệu cho đến khi mua hàng, sử dụng và trở thành khách hàng trung thành. Hành trình này gồm mọi suy nghĩ, cảm xúc và hành động của khách ở từng chặng.
Mỗi lần khách tiếp xúc với doanh nghiệp được gọi là một điểm chạm (touchpoint): một bài đăng Facebook, một video YouTube, cuộc gọi tư vấn, trang đăng ký, tin nhắn chăm sóc sau bán.
Customer journey và customer journey map khác nhau thế nào?
- Customer journey là hành trình thực tế khách hàng trải qua.
- Customer journey map là bản đồ bạn vẽ ra để mô tả hành trình đó: từng giai đoạn, điểm chạm, suy nghĩ, cảm xúc và vấn đề khách gặp phải.
Nói ngắn gọn: journey là cái đang xảy ra, map là công cụ để bạn nhìn thấy và cải thiện nó.
Vì sao doanh nghiệp cần hiểu hành trình khách hàng?
- Biết khách đang "rơi rụng" ở đâu. Nhiều người xem quảng cáo nhưng ít người để lại thông tin? Vấn đề nằm ở giai đoạn cân nhắc, không phải ở quảng cáo.
- Nói đúng thông điệp, đúng lúc. Người mới biết đến bạn cần nội dung hữu ích, chưa cần nghe giá. Người đang so sánh cần bằng chứng và cam kết.
- Đội ngũ phối hợp nhịp nhàng. Marketing, telesales và chăm sóc khách hàng cùng nhìn một bản đồ, không ai làm việc riêng lẻ.
- Tăng giá trị vòng đời khách hàng. Khách hài lòng sẽ mua lại và giới thiệu người khác, chi phí rẻ hơn nhiều so với tìm khách mới.
5 giai đoạn của customer journey
Mô hình phổ biến nhất chia hành trình khách hàng thành 5 giai đoạn:
| Giai đoạn | Khách đang nghĩ gì | Điểm chạm thường gặp | Doanh nghiệp nên làm |
|---|---|---|---|
| 1. Nhận biết (Awareness) | "Mình đang gặp vấn đề này" | Video ngắn, bài viết, quảng cáo, người quen nhắc đến | Tạo nội dung giải quyết đúng nỗi đau, chưa vội bán |
| 2. Cân nhắc (Consideration) | "Có những cách nào để giải quyết?" | Website, đánh giá, livestream, nhóm cộng đồng | Đưa ra bằng chứng: câu chuyện học viên, chuyên môn, so sánh |
| 3. Quyết định mua (Purchase) | "Chọn bên nào, có đáng tiền không?" | Trang đăng ký, tư vấn qua điện thoại, chat | Làm quy trình mua đơn giản, trả lời nhanh, giảm rủi ro cho khách |
| 4. Trải nghiệm và giữ chân (Retention) | "Mình có chọn đúng không?" | Buổi học, nhóm hỗ trợ, tin nhắn chăm sóc | Giao đúng cam kết, hỗ trợ sau mua, tạo kết quả sớm |
| 5. Trung thành và giới thiệu (Advocacy) | "Mình muốn người khác cũng biết" | Đánh giá, chia sẻ, chương trình giới thiệu | Mời chia sẻ cảm nhận, tạo ưu đãi giới thiệu, mời học khóa tiếp theo |
Điểm quan trọng: hành trình không kết thúc ở lúc khách trả tiền. Giai đoạn 4 và 5 quyết định khách có quay lại và kéo thêm khách mới hay không.

Cách vẽ customer journey map trong 6 bước
- Xác định mục tiêu bản đồ. Bạn muốn cải thiện điều gì: tăng số người đăng ký, giảm tỉ lệ hủy, hay tăng khách quay lại?
- Chọn một chân dung khách hàng cụ thể. Mỗi nhóm khách có hành trình khác nhau, đừng vẽ chung cho tất cả. Xem thêm: [Chân dung khách hàng là gì].
- Liệt kê mọi điểm chạm. Từ quảng cáo, fanpage, website, hotline đến nhóm Zalo sau khóa học.
- Ghi lại suy nghĩ, cảm xúc và rào cản ở từng giai đoạn. Đây là lúc dùng đến [insight khách hàng]: điều gì khiến họ chần chừ, điều gì khiến họ hào hứng.
- Tìm điểm nghẽn. Chỗ nào khách bỏ đi nhiều nhất? Chỗ nào họ phàn nàn nhiều nhất?
- Lên kế hoạch cải thiện và đo lại. Mỗi điểm nghẽn gắn với một việc cụ thể, người phụ trách và chỉ số theo dõi.
Ví dụ customer journey: chủ doanh nghiệp nhỏ đăng ký một khóa học kinh doanh
- Nhận biết: Anh Minh, chủ một cửa hàng nhỏ, lướt Facebook và xem một video ngắn nói về việc chủ doanh nghiệp làm mọi việc một mình. Anh thấy mình trong đó.
- Cân nhắc: Anh theo dõi fanpage, xem thêm vài video trên YouTube, đọc cảm nhận của học viên cũ trên website.
- Quyết định: Anh để lại số điện thoại. Nhân viên tư vấn gọi lại trong ngày, giải đáp thắc mắc về lịch học và cách áp dụng vào ngành của anh. Anh đăng ký.
- Trải nghiệm: Trước khóa học, anh nhận tin nhắn nhắc lịch và tài liệu chuẩn bị. Sau khóa học, anh được vào nhóm hỗ trợ để hỏi khi áp dụng.
- Giới thiệu: Áp dụng có kết quả, anh chia sẻ cảm nhận và rủ thêm một người bạn cùng kinh doanh đi học khóa sau.
Nếu anh Minh để lại số điện thoại nhưng ba ngày sau mới có người gọi, hành trình rất dễ dừng ở giai đoạn 3. Đó chính là điểm nghẽn bản đồ cần chỉ ra.

4 sai lầm thường gặp khi xây dựng customer journey
- Vẽ theo suy nghĩ của doanh nghiệp, không theo khách hàng. Hãy hỏi trực tiếp khách hàng thật, đọc tin nhắn và cuộc gọi tư vấn.
- Dừng lại ở lúc bán được hàng. Bỏ quên giai đoạn trải nghiệm và giới thiệu là bỏ quên nguồn khách rẻ nhất.
- Vẽ một bản đồ cho mọi loại khách. Khách doanh nghiệp (B2B) và khách cá nhân (B2C) có hành trình rất khác nhau. Xem thêm: [B2C là gì].
- Vẽ xong rồi để đó. Thị trường và kênh thay đổi liên tục, bản đồ cần được xem lại định kỳ.
Câu hỏi thường gặp về customer journey
Customer journey có bao nhiêu giai đoạn?
Phổ biến nhất là 5 giai đoạn: nhận biết, cân nhắc, quyết định mua, trải nghiệm và giữ chân, trung thành và giới thiệu. Một số mô hình gộp hoặc tách nhỏ hơn tùy ngành.
Customer journey khác phễu bán hàng (sales funnel) thế nào?
Phễu bán hàng nhìn từ phía doanh nghiệp, tập trung vào việc chuyển khách đến lúc mua. Customer journey nhìn từ phía khách hàng và kéo dài cả sau khi mua.
Doanh nghiệp nhỏ có cần vẽ customer journey map không?
Có. Chỉ cần một tờ giấy hoặc một bảng tính với 5 giai đoạn và các điểm chạm chính là bạn đã thấy rõ khách đang rơi rụng ở đâu.
Bao lâu nên cập nhật customer journey map một lần?
Nên xem lại mỗi 6 tháng, hoặc ngay khi bạn mở kênh bán hàng mới hoặc ra sản phẩm mới.
Bạn đã hiểu customer journey là gì nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu? Tham gia chương trình Khai Phá Năng Lực Tiềm Ẩn cùng diễn giả Nguyễn Ngọc Sơn để nâng cấp tư duy kinh doanh và bắt đầu hành trình Khỏe mạnh – Giàu có – Hạnh phúc. Đăng ký tại đây



