Khai Phá Năng Lực Tiềm Ẩn - 2 ngày
làm chủ tư duy, hệ thống, mô hình kinh doanh
Giữ vé ngay
Nguyễn Ngọc Sơn
Lãnh đạo và đội ngũ

Quản trị nhân sự cho chủ doanh nghiệp nhỏ

Doanh nghiệp nhỏ không cần phòng nhân sự, cần người chủ biết tuyển đúng và giữ được người. 4 việc tôi làm để đi từ 3 người lên 120 trưởng phòng.

Quản trị nhân sự cho chủ doanh nghiệp nhỏ

Có một câu tôi nghe đi nghe lại từ các chủ doanh nghiệp nhỏ: "Anh ơi, em không tuyển được người."

Tôi hỏi lại: "Anh tuyển lúc nào?"

"Lúc thiếu người."

Đó là toàn bộ vấn đề. Tuyển lúc thiếu người thì lấy ai cũng phải lấy. Lấy xong không có ai kèm. Vài tháng sau người đó đi, lại thiếu người, lại tuyển vội.

Bài này viết cho chủ doanh nghiệp dưới 50 người, chưa có phòng nhân sự và cũng chưa cần có.

HR là gì, nói cho người không học ngành này

HR là viết tắt của human resources, tiếng Việt là quản trị nhân sự. Nói cho gọn: đó là toàn bộ việc liên quan đến con người trong công ty, từ lúc tìm người đến lúc người đó rời đi.

Ở tập đoàn lớn, việc này chia cho cả một phòng. Ở doanh nghiệp 10 người, nó nằm gọn trên vai người chủ, và không thể giao cho ai khác.

Nhiều chủ doanh nghiệp nghĩ quản trị nhân sự là chấm công, tính lương, ký hợp đồng. Đó chỉ là phần giấy tờ, thuê kế toán làm được. Phần thật sự quyết định doanh nghiệp lớn hay không nằm ở 4 việc dưới đây.

Bốn việc của quản trị nhân sự

Tuyển đúng người. Dạy họ làm được việc. Giữ người làm được. Và chia tay người không phù hợp, đúng lúc.

Chỉ 4 việc. Tôi làm 4 việc này suốt 22 năm, từ văn phòng 3 người đến hệ thống 500 người. Càng làm càng thấy không có việc thứ 5.

Chủ doanh nghiệp nhỏ thường chỉ làm việc thứ nhất, làm vội, rồi bỏ ba việc còn lại.

Việc thứ nhất: tuyển thái độ, dạy kỹ năng

Tôi tuyển hàng nghìn người trong đời. Có một điều tôi chắc chắn: kỹ năng dạy được, thái độ thì không.

Người có kỹ năng mà không chịu học, sáu tháng sau vẫn y nguyên. Người chưa biết gì mà chịu khó, ba tháng sau đã làm được việc.

Trong đội tôi, người bán giỏi nhất từng là công nhân, là giáo viên, là người bán hàng ngoài chợ. Không ai học đúng nghề.

Ba câu tôi hỏi khi phỏng vấn, và tôi nghe cách trả lời nhiều hơn nội dung trả lời:

Việc khó nhất bạn từng làm là gì, và bạn làm thế nào để qua được?

Lần gần nhất bạn bị từ chối hoặc thất bại, bạn làm gì sau đó?

Ba tháng tới bạn muốn học thêm điều gì?

Người kể được một việc khó cụ thể, có chi tiết, là người đã thật sự làm. Người trả lời chung chung là người mới chỉ nghe kể.

Và đừng tuyển lúc cháy nhà. Tôi luôn gặp người, nói chuyện, giữ liên lạc ngay cả khi chưa có chỗ trống. Đến lúc cần là có sẵn vài cái tên.

Việc thứ hai: 90 ngày đầu quyết định người đó ở hay đi

Người mới bỏ việc không phải vì lương. Vì tháng đầu không ai nói cho họ biết phải làm gì, và không ai khen họ lấy một lần.

Tôi có một khung cho 90 ngày đầu, dùng cho mọi vị trí:

Tuần đầu. Người mới chỉ học 3 thứ: sản phẩm là gì, khách hàng là ai, một ngày làm việc gồm những việc nào. Chưa dạy kỹ năng.

Tháng đầu. Mỗi tuần một kỹ năng, tuần nào học thì tuần đó làm thật, có người kèm.

Tháng thứ hai và ba. Tự làm, người kèm chỉ xem lại và sửa một chỗ mỗi tuần.

Hết 90 ngày, ngồi lại nói thẳng: bạn đã làm được gì, còn thiếu gì, ba tháng tới đi đến đâu.

Chỉ khung này thôi đã giữ được phần lớn người mới. Không cần lương cao hơn thị trường.

Việc thứ ba: giữ người bằng con đường, không phải bằng tiền

Người giỏi đi không phải vì công ty trả ít. Vì họ nhìn hai năm nữa vẫn thấy mình ngồi đúng chỗ này, làm đúng việc này. Trước khi đi, họ thường để lại vài dấu hiệu, tôi viết riêng trong bài cách giữ chân nhân viên giỏi.

Ở hệ thống của tôi, ai cũng biết rõ: làm được việc thì được giao kèm người mới, kèm được người thì lên nhóm trưởng, nhóm trưởng có đội mạnh thì lên trưởng phòng. Con đường đó vẽ sẵn trên giấy, ai cũng nhìn thấy.

120 trưởng phòng của tôi không ai từ ngoài vào. Tất cả đi lên từ vị trí thấp nhất.

Ba thứ giữ người, xếp theo đúng sức nặng tôi thấy trong thực tế:

  1. Nhìn thấy mình lớn lên trong công ty
  2. Có người kèm và được ghi nhận khi làm tốt
  3. Thu nhập xứng với việc làm được

Tiền đứng thứ ba, nhưng phải sòng phẳng. Sòng phẳng nghĩa là ai làm nhiều hơn thì nhận nhiều hơn, và cách tính rõ đến mức nhân viên tự tính được thu nhập của mình.

Việc thứ tư: chia tay đúng lúc

Đây là việc chủ doanh nghiệp nhỏ hay né nhất. Biết người đó không phù hợp từ tháng thứ hai, mà giữ đến tháng thứ mười hai.

Tôi đã trả giá cho việc này. Giữ một người không phù hợp không phải là tử tế. Nó làm khổ ba bên: công ty mất tiền, đội ngũ mệt vì gánh thay, và chính người đó mất một năm lẽ ra dùng để tìm chỗ hợp hơn.

Nguyên tắc của tôi: nói thẳng ngay lần đầu thấy vấn đề, cho một khoảng thời gian rõ ràng để sửa, sửa được thì ở lại, không sửa được thì chia tay tử tế.

Chia tay tử tế nghĩa là nói rõ lý do, thanh toán sòng phẳng, và không nói xấu người đã đi.

Đo quản trị nhân sự bằng hai con số

Không đo bằng số người trong công ty. Đo bằng hai thứ:

Tỷ lệ người còn ở lại sau một năm. Con số này nói thật về công ty hơn mọi bản báo cáo. Tôi đo doanh thu suốt 10 năm và không thấy vấn đề gì, đến khi đo con số này mới thấy doanh nghiệp đang chảy máu.

Số người tự làm được việc mà không cần mình. Tăng đều là quản trị nhân sự đang chạy. Đứng yên nghĩa là bạn đang nuôi người, không phải xây đội.

Việc chủ doanh nghiệp phải tự làm, không giao được

Ký hợp đồng, chấm công, tính lương thì giao được.

Nhưng ngồi phỏng vấn người sẽ vào đội, nói chuyện với người đang chán, quyết định ai lên và ai đi, thì người chủ phải tự làm. Vì đó là lúc bạn quyết định công ty này sẽ gồm những ai.

Tôi không giao việc này cho ai suốt 22 năm, kể cả khi hệ thống đã 500 người. Đây chính là phần lãnh đạo chứ không phải phần quản lý, tôi nói kỹ trong bài lãnh đạo là gì.

Câu hỏi thường gặp

Công ty bao nhiêu người thì cần tuyển nhân sự chuyên trách? Khoảng 50 người trở lên, và người đầu tiên nên lo tuyển dụng cùng đào tạo, không phải lo giấy tờ. Giấy tờ thuê ngoài rẻ hơn nhiều.

Lương thấp thì làm sao giữ người giỏi? Bằng con đường đi lên và bằng việc họ giỏi lên mỗi tháng. Nhưng phải nói thật với nhau: nếu công ty trả thấp hơn thị trường mà cũng không dạy được gì, thì không giữ được, và cũng không nên giữ.

Nên tuyển người có kinh nghiệm hay người mới? Doanh nghiệp nhỏ nên tuyển người mới có thái độ tốt, rồi tự dạy. Người có kinh nghiệm thường mang theo cách làm của công ty cũ, mà cách đó chưa chắc hợp với mình. Ngoại lệ là vị trí mà trong nhà không có ai đủ giỏi để dạy.

Người nhà vào làm thì quản thế nào? Cùng một thước đo với mọi người, và nói rõ điều đó trước mặt cả đội ngay từ đầu. Nếu không làm được điều này thì đừng nhận người nhà, vì mất cả người lẫn tình.

Những bài học kinh doanh tôi đã phải trả giá

Gửi thẳng vào email của bạn hàng kỳ, hoàn toàn miễn phí.