Quản trị và quản lý khác nhau thế nào? 4 chức năng quản trị
Tôi làm trưởng phòng số 1 toàn quốc 3 năm liền mà doanh nghiệp vẫn kẹt, vì giỏi quản lý chưa biết quản trị. Đây là chỗ khác nhau và 4 chức năng quản trị.

Năm 2011 phòng tôi đoạt cúp vô địch toàn quốc. 3 năm liền tôi là trưởng phòng xuất sắc nhất cả nước.
Nhưng doanh thu có, lợi nhuận không. Đội ngũ rệu rã. Tôi thì cạn kiệt.
Mãi sau tôi mới hiểu: tôi giỏi quản lý, nhưng chưa biết quản trị. Hai chữ nghe giống nhau mà là hai việc khác hẳn. Bài này nói cho rõ chỗ khác đó, vì rất nhiều chủ doanh nghiệp nhỏ đang kẹt đúng chỗ tôi kẹt.
Quản lý là gì
Quản lý là làm cho việc hôm nay chạy đúng.
Manager, người quản lý, là người nhận một mục tiêu có sẵn và điều hành người, tiền, thời gian để đạt mục tiêu đó. Giao việc, theo dõi, sửa lỗi, báo cáo. Làm tốt thì việc trôi, số đạt.
Tôi làm trưởng phòng là làm đúng việc này. Sáng họp đội, chia chỉ tiêu, chiều đi cùng nhân viên gặp khách, tối tổng kết. Ngày nào cũng vậy. Số tháng nào cũng đạt.
Quản lý giỏi có một dấu hiệu: vắng người đó một ngày là việc rối. Nghe có vẻ tốt. Thực ra là dấu hiệu của một doanh nghiệp không thể lớn.
Quản trị là gì
Quản trị là quyết định ngày mai làm việc gì, và dựng cái khung để việc đó chạy mà không cần mình.
Người quản trị không hỏi "hôm nay đạt số chưa". Họ hỏi "tại sao mình phải có mặt thì số mới đạt". Rồi họ sửa cái khung, chứ không sửa từng việc.
Năm 2012 tôi bàn giao hơn 500 người ở nơi cũ, về một vùng chưa có gì, bắt đầu lại với 3 người. Nhiều người bảo tôi điên. Nhưng lần này tôi làm khác. Tôi không đi gặp khách cùng nhân viên nữa. Tôi ngồi viết ra một người mới vào tuần đầu học gì, tháng đầu làm gì, ai kèm, đo bằng gì.
Đó là quản trị. 10 năm sau, 3 người thành 120 trưởng phòng và 10 văn phòng, còn tôi không phải có mặt ở từng văn phòng.
Quản trị và quản lý khác nhau như thế nào, nói ngắn
Quản lý trả lời câu hỏi "làm thế nào cho đúng". Quản trị trả lời câu hỏi "làm việc gì cho đúng". Còn lãnh đạo trả lời câu hỏi làm sao để người ta muốn đi cùng mình, tôi viết riêng trong bài lãnh đạo là gì.
Quản lý làm việc với người và việc trước mặt. Quản trị làm việc với khung và hướng đi.
Quản lý giỏi thì doanh nghiệp ổn. Quản trị giỏi thì doanh nghiệp lớn.
Chủ doanh nghiệp nhỏ thường là người quản lý giỏi nhất công ty, và là người quản trị kém nhất. Vì cả ngày họ bận quản lý, không còn giờ để quản trị. Tôi đã sống ở chỗ đó 10 năm.
4 chức năng quản trị, và chức năng nào hay bị bỏ sót
Sách quản trị học nói về 4 chức năng: hoạch định, tổ chức, lãnh đạo, kiểm soát. Tôi diễn lại bằng ngôn ngữ của người đi làm.
Hoạch định: quyết định đích đến. Không phải chỉ tiêu tháng này. Là 3 năm nữa doanh nghiệp này là cái gì, có bao nhiêu người, bán cái gì cho ai. Đa số chủ doanh nghiệp nhỏ có chỉ tiêu tháng mà không có đích 3 năm. Nên mỗi tháng chạy một hướng. Đích đến đó cần viết ra thành câu có con số và có hạn, nếu không nó chỉ là mong muốn. Khuôn viết tôi dùng suốt 22 năm nằm ở bài mục tiêu SMART là gì.
Tổ chức: dựng khung để việc chạy. Ai làm gì, báo cáo ai, người mới vào học gì, tiền vào chỗ nào, ra chỗ nào. Đây là chức năng bị bỏ sót nhiều nhất. Vì nó không ra tiền ngay. Tôi bỏ sót nó suốt 10 năm đầu, và đó là lý do doanh thu có mà lợi nhuận không.
Lãnh đạo: làm cho người ta muốn làm. Không phải giao việc. Là làm cho một người bình thường tin rằng mình làm được việc lớn hơn. Tôi từng dẫn các bạn trẻ trong đội xuống showroom ngồi thử vào chiếc xe họ đang mơ. Không phải để dạy bán hàng. Để họ thấy cái đích trước mặt.
Kiểm soát: đo đúng thứ. Đa số đo doanh thu. Tôi đo doanh thu suốt 10 năm và không thấy vấn đề, vì doanh thu vẫn tăng. Đến khi đo lợi nhuận và đo tỷ lệ người ở lại sau 1 năm, mới thấy doanh nghiệp đang chảy máu.
Trong 4 chức năng, người quản lý giỏi làm tốt chức năng thứ tư và một phần thứ ba. Người quản trị phải làm cả bốn, và làm chức năng thứ hai trước.
Kỹ năng quản lý và kỹ năng quản trị: học cái nào trước
Học quản lý trước. Người chưa từng làm cho một đội 5 người chạy đúng thì chưa quản trị nổi một công ty.
Nhưng đừng ở lại quản lý quá lâu. Tôi ở lại 10 năm. Đó là 10 năm tôi làm việc nhiều nhất và doanh nghiệp lớn chậm nhất.
Dấu hiệu để chuyển: khi bạn thấy mình là người bận nhất công ty, và không ai làm được việc nếu bạn nghỉ 1 tuần. Lúc đó bạn đang bị việc quản lý giữ chân. Việc cần làm không phải là làm nhiều hơn. Là ngồi xuống viết cái khung.
Nguyên tắc quản trị tôi rút ra sau 22 năm
Chỉ có 3 nguyên tắc, không nhiều hơn.
Một, mọi việc lặp lại quá 3 lần phải được viết thành quy trình và giao cho người khác. Việc gì bạn làm lần thứ tư là bạn đang làm việc của nhân viên.
Hai, đo ít thứ, nhưng đo thứ nói thật. Doanh thu hay nói dối. Lợi nhuận và tỷ lệ người ở lại thì không.
Ba, tuần nào cũng phải có ít nhất nửa ngày không làm việc gì cụ thể, chỉ ngồi nghĩ về cái khung. Nửa ngày đó là lúc duy nhất bạn làm quản trị. Bỏ nó là bạn quay lại làm quản lý cả tuần.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp 5 người có cần quản trị không, hay chỉ cần quản lý? Cần, và cần từ lúc 5 người. Khung dựng lúc 5 người thì rẻ. Dựng lúc 50 người thì phải phá thói quen cũ của 50 người. Tôi dựng khung ở 3 người rồi nhân lên, không phải ở 500 người rồi sửa lại. Những việc cần làm ở giai đoạn này, tôi viết trong bài quản trị doanh nghiệp nhỏ.
Chủ doanh nghiệp có nên tự làm quản lý không? Lúc đầu thì phải. Nhưng phải đặt ngày để thôi. Tôi khuyên đặt ngày ngay từ đầu: 12 tháng nữa việc này phải có người khác làm. Không đặt ngày thì 10 năm sau vẫn tự làm, như tôi.
Quản trị học có cần học bài bản không? Cần khung, không cần bằng. Tôi học từ những người thầy thực chiến, rồi mang về áp vào đội của mình và sửa theo thực tế. Học là phải học bài bản đến nơi đến chốc, có hệ thống, nhưng bài bản không có nghĩa là ngồi giảng đường 4 năm.
Làm sao biết mình đang quản lý hay quản trị? Nhìn lịch tuần vừa rồi. Nếu hơn 80% thời gian là họp, duyệt, sửa, đi cùng nhân viên, thì bạn đang quản lý. Nếu có ít nhất nửa ngày ngồi một mình với cái khung, bạn đang bắt đầu quản trị.



